Realizacja rządowego projektu eksperymentalnego dotyczącego przejścia ze służby wojskowej do życia cywilnego

Podczas okrągłego stołu, który odbył się w agencji „Interfax-Ukraine” we wtorek, omówiono wyniki projektu pilotażowego opracowanego w ścisłej współpracy Ministerstwa Edukacji i Nauki z Ministerstwem do Spraw Weteranów przy aktywnym udziale Ministerstwa Młodzieży i Sportu. Eksperyment polega na umożliwieniu wszystkim weteranom wojny zdobycia nowego zawodu, podniesienia kwalifikacji, przejścia rehabilitacji i udziału w wydarzeniach sportowych na bazie uczelni wyższych Ukrainy.

„Z powodu działań wojennych Ukraina z dużym prawdopodobieństwem stanie się krajem z największą liczbą weteranów i weteranek. Według oficjalnych danych, w styczniu bieżącego roku armia ukraińska liczyła około 880 tysięcy żołnierzy. A według danych Ministerstwa do Spraw Weteranów łączna liczba weteranów wojny, członków rodzin poległych i osób z niepełnosprawnością wskutek wojny na Ukrainie wynosi ponad 1,3 mln osób, a dalsza rosyjska agresja może doprowadzić do powiększenia społeczności weteranów”, oświadczył Artem Honczarenko, moderator konferencji i kierownik Instytutu Reintegracji, Rehabilitacji i Rozwoju Zawodowego Weteranów „Architektura Odporności” KNUBA.

Nowe wyzwania wywołały nowe zadania dla krajowych uczelni wyższych: pojawiła się potrzeba stworzenia skutecznego modelu integracji weteranów wojny z życiem cywilnym poprzez specjalistyczne programy edukacyjne, sportowe i rehabilitacyjne.

Wspólnymi siłami uczestników rządowego projektu eksperymentalnego przeprowadzono szereg działań. W szczególności kluczową rolę w reintegracji weteranów wziął na siebie KNUBA jako wiodąca profilowa uczelnia wyższa kraju. Specjaliści uczelni włączyli się w opracowywanie innowacyjnych projektów architektonicznych, tworzenie ośrodków rehabilitacyjnych oraz dostępnych przestrzeni do życia, nauki, pracy i wypoczynku. Uczelnia może stać się kluczowym partnerem w kształtowaniu globalnej polityki przestrzennej, która zapewni komfort, inkluzywność i zrównoważony rozwój weteranom, ich rodzinom i społecznościom. To ważny wkład w odbudowę Ukrainy i tworzenie godnych warunków pracy dla tych, którzy bronią naszej przyszłości.

„Nasza uczelnia wpływa na rynek specjalistów w dziedzinie budownictwa i architektury, dlatego aktywnie wspieramy projekty i inicjatywy, dzięki którym więcej osób będzie dążyć do tworzenia przestrzeni dostępnej i wygodnej dla wszystkich bez wyjątku. Nowoczesne podejście do projektowania i budowy pomieszczeń, obiektów i przestrzeni z uwzględnieniem zasad inkluzywności, bezbarierowości i dostępności powinno stać się podstawą dla wszystkich placówek edukacyjnych kształcących specjalistów w dziedzinie architektury, budownictwa i inżynierii. Połączenie wysiłków w tym kierunku pozwala wspólnie wnieść znaczący wkład w rozwój społeczny. Uniwersytecki instytut „Architektura Odporności” uruchamia Centrum Rozwoju Weteranów, które stanie się platformą adaptacji i wsparcia naszych obrońców oraz przestrzenią do nauki, networkingu i rozwoju”, podkreślił Ołeksij Dniprow, rektor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury.

Ponadto przedstawiciele Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury oraz Narodowego Uniwersytetu Wychowania Fizycznego i Sportu uczestniczyli w kilku etapach wdrażania projektu inkluzywnej odbudowy Ukrainy, który przeprowadziła Szkoła Projektowania Uniwersalnego Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju przy finansowym wsparciu rządu Szwecji. W ramach projektu wybrano 70 uczestników z całej Ukrainy, którzy pracowali nad prawdziwymi projektami w 13 ukraińskich miastach, tworząc szeroki wachlarz przestrzeni publicznych, które mają być dostępne dla wszystkich, w tym dla osób z niepełnosprawnościami.

Jednocześnie uczelnia rozpoczęła współpracę z zagranicznymi organizacjami i instytucjami w zakresie zapewnienia weteranom wojny pomocy medycznej i organizacji specjalistycznych programów rehabilitacji.

„Narodowy Uniwersytet Wychowania Fizycznego i Sportu Ukrainy pokazał swoje możliwości w dziedzinie rehabilitacji weteranów i weteranek środkami kultury fizycznej i sportu. Sport weteranów wojny jest nowym zjawiskiem zarówno w ustawodawstwie, jak i ogólnie w naszym społeczeństwie. Wymaga on rozwoju naukowo-metodycznego, a nasza uczelnia jest w tym kontekście jednym z ośrodków kształtowania się sportu weteranów wojny i członków ich rodzin”, zaznaczył Ołeksandr Pyżow, p.o. rektora Narodowego Uniwersytetu Wychowania Fizycznego i Sportu.

Jak powiedział, na uczelni prowadzona jest długoterminowa rehabilitacja fizyczno-sportowa, organizowane są wydarzenia sportowe oraz szkolenia dla wojskowych i weteranów wojny, co poprawia ich reintegrację z życiem cywilnym. W ciągu roku opracowano zalecenia metodyczne dotyczące świadczenia rehabilitacji fizyczno-sportowej, prowadzona jest współpraca z wiodącymi uniwersytetami medycznymi Kijowa i szpitalami, utworzono komisję multidyscyplinarną, wprowadzono systemowe świadczenie usług rehabilitacyjnych. Stale odbywają się spotkania z przedstawicielami władz na szczeblu państwowym i lokalnym. Uczelnia zapewnia realizację kompleksu działań w zakresie rehabilitacji społecznej, fizycznej, fizyczno-sportowej i psychologicznej. Aby ułatwić weteranom wojny przejście od służby wojskowej do życia cywilnego, uczelnia oferuje formalne i nieformalne kształcenie zawodowe oraz nadawanie kwalifikacji zawodowych. Stworzono adaptacyjną infrastrukturę edukacyjną, która wprowadza specjalistyczne metody kształcenia i adaptację programów edukacyjnych.

Tej jesieni zorganizowano 14 wydarzeń sportowych w ramach projektu „Sport i weterani wojny (UBD)”; objęły one takie dyscypliny, jak bilard, lekkoatletyka (bieg i pchnięcie kulą), szachy, siatkówka na siedząco, futsal, koszykówka na wózkach inwalidzkich i inne.

W tym roku na bazie NUFVSU odbyły się też Ogólnoukraińskie Igrzyska Weteranów w e-sporcie i crossficie. Kompleks tych działań jest ukierunkowany na jak najszybszy powrót weteranów wojny do życia cywilnego i tylko łącząc siły, odniesiemy sukces!”.

Wołodymyr Onyszczenko, rektor Uniwersytetu Narodowego „Połtawska Politechnika imienia Jurija Kondratiuka”, poinformował, że w ramach pogłębiania współpracy między Ukrainą a Unią Europejską 11 września 2024 roku jego uczelnia stała się miejscem ważnego dialogu między weteranami, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, dyrektorem Charkowskiej Grupy Praw Człowieka Jewhenem Zacharowem oraz delegacją członków komitetu Misji Doradczej Unii Europejskiej ds. reformy sektora bezpieczeństwa cywilnego Ukrainy (EUAM Ukraine), Przedstawicielstwem Unii Europejskiej (EUDEL), Połtawską Obwodową Administracją Wojskową, przewodniczącymi gmin terytorialnych i organizacjami społecznymi.

„Poltava Polytechnic dostosowuje bazę materialno-techniczną uczelni do wymogów przestrzeni inkluzywnej. I tak od października do grudnia bieżącego roku w uczelni w wydarzeniach uczestniczyło 2090 weteranów wojny”, dodał rektor.

„W ciągu 2024 roku usługi rehabilitacyjne zapewniono 170 osobom poszkodowanym w wyniku wojny (kompleksowa rehabilitacja po amputacjach kończyn, po ranach postrzałowych, po urazach i chorobach układu ruchu oraz obwodowego układu nerwowego). Zrealizowano projekt dla osób z zaburzeniami wzroku. Specjaliści opracowali tyflograficzny album-katalog ikon »Zobaczyć skarby razem« z adaptacją akustyczną. Ogólnie realizacja projektu eksperymentalnego jest zgodna z Planem powojennej odbudowy Ukrainy i Strategią rozwoju obwodu iwanofrankiwskiego na lata 2021–2027, w szczególności »Rozwój infrastruktury społecznej i inkluzja«, i ma wysoki poziom priorytetowości, ponieważ sprzyjać będzie integracji społecznej i rehabilitacji psychofizycznej weteranów wojny”, podkreślił rektor Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego imienia Wasyla Stefanyka Ihor Cependa.

„Aktywność fizyczna, prozdrowotna i sportowa jest jednym z kluczowych kierunków włączania weteranów wojny w aktywne życie społeczne i działalność zawodową. Naszym celem jest stworzenie warunków dla ich adaptacji społecznej, fizycznego i mentalnego powrotu do zdrowia, a także rehabilitacji psychologicznej. Od początku 2024 roku Ministerstwo Młodzieży i Sportu Ukrainy wspólnie z Ogólnoukraińskim Centrum Zdrowia Fizycznego Ludności »Sport dla Wszystkich« aktywnie realizuje nowy projekt społeczny »Aktyvni Parky – Nestrymni«”, zaznaczył wiceminister młodzieży i sportu Ukrainy Serhij Tymofiejew.

Celami projektu są przywrócenie ogólnej kondycji fizycznej, wzmocnienie zdrowia psychicznego, interakcja społeczna i zjednoczenie weteranów wojny oraz osób z niepełnosprawnością wskutek wojny w zwartą społeczność poprzez uprawianie kultury fizycznej i sportu.

Projekt „Aktyvni Parky – Nestrymni” ma stać się nowym etapem w rehabilitacji naszych weteranów. Stworzyliśmy już 85 klubów adaptacyjnych, w których każdy może znaleźć coś dla siebie – od fitnessu po rugby. Ministerstwo Młodzieży i Sportu pracuje nad rozszerzeniem inicjatywy, aby objąć nią wszystkie regiony Ukrainy i zapewnić weteranom dostęp do wysokiej jakości programów odbudowy fizycznej i mentalnej.

Ponadto w celu rozwoju sportu adaptowanego dwadzieścia sześć federacji sportowych w uznanych na Ukrainie dyscyplinach sportu zintegrowało już komponent sportu adaptowanego z przepisami zawodów sportowych.

„Włączanie weteranów wojennych w kulturę fizyczną i sport jest dziś ważnym elementem nie tylko ich fizycznej i mentalnej rekonwalescencji, ale także adaptacji społecznej; pomaga pokonywać bariery i odzyskać wiarę we własne możliwości. Ten eksperyment prowadzony w uczelniach wyższych przyczyni się do budowy systemowego podejścia do rekonwalescencji i socjalizacji weteranów w placówkach edukacyjnych poprzez sport oraz do tworzenia inkluzywnych warunków dla Ukraińców o szczególnych potrzebach, wzmacniając ich udział w sportowym i aktywnym życiu kraju. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera dziś rozwój sportu adaptacyjnego, którego zadaniem jest umożliwienie każdemu beneficjentowi odczucia wsparcia, znalezienia nowych możliwości i powrotu do aktywnego życia. Dążymy do tego, aby każdy weteran miał możliwość poczuć wsparcie, znaleźć nowe możliwości i wrócić do aktywnego życia. Kultura fizyczna i sport pomagają nie tylko odzyskać zdrowie, ale także znaleźć nowe cele” – podkreślił Serhij Tymofiejew.

Naukowo-Dydaktyczne Centrum Wsparcia Społeczno-Psychologicznego i Odporności (rezyliencji) Zachodnioukraińskiego Uniwersytetu Narodowego prowadzi szkolenia i konsultacje psychologiczne, warsztaty o charakterze arteterapeutycznym oraz różnorodne wydarzenia twórcze, służące podtrzymaniu równowagi emocjonalnej i rozwijaniu odporności psychicznej weteranów i członków ich rodzin; organizowane są też pokazy filmów dokumentalnych o obrońcach i spotkania z weteranami – bohaterami tych filmów itp. Poinformowała o tym rektor uniwersytetu Oksana Desiatniuk.

„W naszej uczelni otwarto pierwszy w Ukrainie immersyjny hub wielofunkcyjny. Ten projekt jest częścią Narodowej Strategii tworzenia przestrzeni wolnej od barier do 2030 roku, zainicjowanej przez pierwszą damę Ukrainy Ołenę Zełenską. W hubie rozpoczęto realizację projektu psychologicznej rehabilitacji weteranów i fizycznej rehabilitacji kończyn górnych z wykorzystaniem Webex Hologram oraz okularów rzeczywistości rozszerzonej Magic Leap 2. Szczególną uwagę poświęca się przygotowaniu personelu i podnoszeniu kwalifikacji pracowników naukowo-dydaktycznych, którzy pracują z weteranami” – dodała.

Wiceminister edukacji i nauki Ukrainy Andrij Witrenko podkreślił, że mimo wojny liczba studentów zagranicznych w uczelniach wyższych Ukrainy nadal jest znacząca. Zaznaczył też, że potrzebne jest dalsze poprawianie warunków dla studentów zagranicznych w Ukrainie.

„Realizacja tego projektu eksperymentalnego, zainicjowanego na polecenie Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Ołeksandrowycza Zełenskiego, pokazała ogromny potencjał uniwersytetów jako liderów i rzetelnych partnerów we wdrażaniu polityki wobec weteranów. Pięć wiodących uczelni wyższych stworzyło unikalne metodyki, które pomagają weteranom wojennym reintegrować się z życiem cywilnym poprzez edukację, sport i programy rehabilitacyjne. Projekt ten wypracował skuteczną metodologię, którą należy upowszechniać w innych uniwersytetach. Odpowiedzialność społeczna uczelni wyższych polega na wdrażaniu takich technologii i metod do codziennej działalności. Obecnie na Ukrainie studiuje około 27 tys. studentów zagranicznych; przed inwazją na pełną skalę było ich około 80 tys., a największa liczba studentów zagranicznych sięgała około 100 tys. Pod względem stosunku ceny do jakości ukraińska edukacja zajmuje czołowe miejsce w trójce liderów krajów europejskich. Jestem przekonany, że po zwycięstwie osiągniemy największą liczbę studentów zagranicznych w naszych uczelniach i zaspokoimy także popyt krajowych studentów na naukę. Dziękuję wszystkim uczestnikom za zaangażowanie i dążenie do zmian!” – zaznaczył.

Dyrektor ds. rozwoju agencji informacyjnej Interfax-Ukraine Maksym Urakin, ze swojej strony, podkreślił potrzebę wdrożenia wyników eksperymentu i uruchomienia finansowania budżetowego na rzecz adaptacji obywateli do życia w czasie pokoju.

Weterani wojenni zderzyli się dziś właśnie z takim wyjątkowym zjawiskiem, jak „poszukiwanie pracy” na ukraińskim rynku pracy. Pracodawcy powinni i mogą dziś zapewnić każdemu weteranowi dowolną pracę i odpowiednie warunki zgodnie z jego potrzebami i możliwościami fizycznymi. Pomoc szczególnej grupie ludności – naszym obrońcom – musi być niepodważalna i fachowa. Każde wsparcie jest ważne, zwłaszcza państwowe.

Dlatego w placówkach edukacyjnych aktywnie tworzy się nowe możliwości dla weteranów i ich rodzin. Opracowano specjalne kursy w ścisłej współpracy z pracodawcami, społeczeństwem obywatelskim i przedstawicielami środowisk weteranów. To szansa na zdobycie nowej wiedzy i umiejętności, które pomogą im wrócić do wybranego zawodu w życiu cywilnym po powrocie z frontu.

Podsumowując konferencję, można stwierdzić, że wspólny projekt eksperymentalny z udziałem uczestniczących uniwersytetów przyniósł wysokie i pozytywne rezultaty, a to oznacza, że taki projekt powinien istnieć, a od przyszłego roku trzeba budować systemową i zgodną pracę na stałe.